KSIĘŻYC

„Avant-folk”, „psychodeliczno-etniczny minimal”, a nawet „post-komedowski jazz” – to zaledwie parę przykładowych określeń jakimi komentowano stylistykę grupy muzycznej Księżyc, formacji powstałej na początku lat 90. ubiegłego stulecia i reaktywowanej w 2014.

Zespół wywodzi się z Teatru Poga. Grupa teatralna działająca w latach 1985-1988 przy klubie Riviera-Remont w Warszawie nawiązywała m.in. do teatru źródeł Jerzego Grotowskiego oraz do poszukiwań Ośrodka Praktyk Teatralnych “Gardzienice”, zwłaszcza ich technik pracy z głosem i ciałem, czerpiących z rytuału, obrzędu ludowego i przede wszystkim z muzyki. W duchu teatralnego wydarzenia realizowane były również późniejsze koncerty Księżyca. Za sprawą tych muzycznych widowisk, osobliwie ulotnych przedstawień, Księżyc – będący rezultatem swoistej transformacji grupy teatralnej w zespół muzyczny – zapisał się w historii polskiego performance 1989-1995 jako odrębne zjawisko. Po dziś dzień element teatralno-performatywny jest żywo obecny podczas występów zespołu.

Teksty piosenek (w znakomitej większości autorstwa Remigiusza Hanaja) są podróżą w świat mrocznych baśni, surrealistycznych wizji i czarnego humoru. W warstwie lirycznej odwołują się do różnych aspektów symboliki księżyca. Fenomen przeistaczania, cykliczności, narodzin i śmierci, element kobiecy i męski, magnetyzm, intuicja i pasywna płodność to tylko niektóre z nich.

Księżyc formował się etapami. W pierwszym (1990) trzonem zespołu było żeńskie trio wokalne (Agata Harz, Katarzyna Smoluk i Olga Nakonieczna), znajdujące inspiracje m.in. w słowiańskiej muzyce ludowej Ukrainy, Bułgarii, Polski i Białorusi. Z triem współdziałali Lechosław Polak i Remigiusz Hanaj. Przypieczętowaniem tej współpracy był występ i nagroda dziennikarzy na Studenckim Festiwalu Piosenki w Krakowie w 1991. Po opuszczeniu grupy przez Olgę „na Księżycu wylądował” Robert Niziński. W takim składzie (z Remigiuszem Hanajem do 1994) zespół koncertował i nagrywał przez kolejne lata do 1996. Ten okres w historii grupy podsumowują 2 płyty wydane przez OBUH Records: Nów (SP, 1993) i Księżyc (LP, 1996). Album Księżyc znalazł się na liście 20 najważniejszych płyt alternatywnych dekady, a w roku 2013 doczekał się reedycji na rynku brytyjskim dzięki wytwórni Penultimate Press.

Po blisko dwóch dekadach, w roku 2014, grupa wznowiła działalność. Pierwszy koncert po reaktywacji odbył się w kościele św. Katarzyny podczas festiwalu UNSOUND w Krakowie. Na festiwalową kompilację Dream wydaną przez UNSOUND we współpracy z magazynem WIRE trafiło archiwalne nagranie utworu Anioł.

Od tego momentu Księżyc znów się pojawia w różnych miejscach i okolicznościach. W sali Laboratorium (Zamek Ujazdowski CSW, koncert z Ivą Bittovą), w parku o brzasku (Muzeum Narodowe – Królikarnia, Warszawa), pod platanami (Les Siestes Electronique, Tuluza), na leśnej polanie (festiwal Land Art nad Bugiem), w klasztorze (festiwal Energia Dźwięku, Wrocław), w kawiarni (koncert z Aine O’Dwyer w londyńskim Cafe Oto), w Złotej Sali (KRAAK Festival, Bruksela), w namiocie (OFF Festival, Katowice), w pawilonie (Roskilde Festival, Dania), w sali kinowej (inauguracja 18. Festiwalu Filmu Niemego w Krakowie)… i w wielu innych, często nieoczywistych koniunkcjach.

Z końcem 2014 na zaproszenie Requiem Records zespół dołączył do wyjątkowego projektu wydawniczego upamiętniającego dzieło Eugeniusza Rudnika. Powstała czteropłytowa „kostka Rudnika” zawierająca Miniatury (z okresu 1975 – 1995) oraz ich współczesne reinterpretacje – utwory różnych artystów inspirowane twórczością kompozytora.

Drugi album w dorobku grupy nagrany został (z gościnnym udziałem Pawła Romańczuka) w maju 2015. Wydawcą całkowicie nowego materiału było ponownie londyńskie Penultimate Press. Rabbit Eclipse miał swoją angielską premierę w listopadzie 2015 podczas hcmf// – Huddersfield Contemporary Music Festival. Bardzo szybko zauważony i dobrze przyjęty przez krajowych i zagranicznych recenzentów, znalazł się w czołówce podsumowań płyt roku w Polsce oraz w rankingach w Wielkiej Brytanii (The Quietus). Z kolei wcześniejsza (styczeń/luty 2015) nominacja do programu SHAPE – Platform for Innovative Music and Audiovisual Art from Europe zaowocowała wydawnictwem Below The Radar Special Edition (Shape Platform / Wire) oraz koncertami we Francji (2015), Belgii i Niemczech (2016).

Wśród ważniejszch dla zespołu aktywności w 2016 wymienić należy: udział w OFF Festival, realizację wideo dla Boiler Room In Stereo, oraz przygotowanie muzyki do Snu Nocy Letniej Williama Szekspira dla Teatru Polskiego Radia. Słuchowisko radiowe powstało we współpracy z Jackiem Hałasem w adaptacji i reżyserii Darka Błaszczyka.

W 2017 Księżyc dwukrotnie koncertował w Skandynawii – w Kopenhadze (Global Club) i na Festiwalu Roskilde, oraz miał szereg występów w Polsce (Kraków, Szczecin, Warszawa), m.in. w Studiu Koncertowym S1 Polskiego Radia na okoliczność 80-lecia Dwójki. Pojawił się również w Filharmonii we Lwowie w ramach Unsound Dislocation Festival w kolektywie ze Svitlaną Nianio i Pawłem Romańczukiem, w Teatrze Słowackiego w Krakowie na otwarciu 15. edycji Festiwalu Unsound, oraz w Bluma Appel Theatre / Sony Center for Performing Arts podczas Festiwalu Unsound – Halloween Hangover (Toronto, Kanada).

W kolejnych latach zespół kontynuuje swoją nieregularną aktywność koncertową, biorąc udział w mniejszych i większych wydarzeniach kulturalnych w kraju i poza jego granicami. Księżyc zagrał m.in. w Toruniu na CoCArt Music Festival, w Bydgoszczy na festiwalu Ethniesy, w Gdańsku w ramach festiwalu Dźwięki Północy, w Berlinie w Radialsystem V na 6. Edycji A L’ARME! Festival, w Katowicach w Muzeum Śląskim na festiwalu JazzArt, na inauguracji Unsound New York 2019, w Piotrkowie Trybunalskim na festiwalu PiotrkOFF, w Olsztynie podczas Festiwlau Teatrów Ulicznych, w czeskiej Pradze w Meetfactory na festiwalu ‘Alternativa’, jak również w Teatrze Witkacy na Zakopiańskich Prezentacjach Artystycznych „Pępek Świata” pod jakże adekwatnym tytułem Melancholia (Depresja?).

Księżyc (2020):

Agata Harz (voice, objects)

Katarzyna Smoluk-Moczydłowska (voice, objects, keyboards)

Lechosław Polak (accordion, keyboards)

Remigiusz Mazur Hanaj (tapes, hurdy-gurdy, violin)

Robert Niziński (clarinet, keyboards, objects)

Dyskografia:

1993 – Księżyc „Nów” (EP 7”, OBUH)

1996 – Księżyc “Księżyc” (MC, LP 10”, OBUH)

2013 – Księżyc “Księżyc” (LP, Penultimate Press)

2014 – Księżyc “Księżyc” (CD, OBUH)

2015 – “Rabbit Eclipse” (CD, LP, Penultimate Press)

Kompilacje:

2000 – Music the World Does Not See – (CDr, Nefryt)

2014/15 – Eugeniusz Rudnik, Miniatury /reinterpretacje/ (CD, Requiem Records)

2014 – The Dream (CD, Wire / Unsound Festival)

2015 – Below The Radar Special Edition: SHAPE Platform (Wire)

2017 – Zwierściadło / Slavic Mirror (CD, Requiem Records)

Wideo:

Księżyc – Boiler Room In Stereo 2016 (concert)

http://blrrm.tv/ksiezyc 

https://www.youtube.com/watch?v=UTYzilBy2n4

Księżyc „MM”- Boiler Room In Stereo 2016 (1 song)

https://www.youtube.com/watch?v=xHaRjWOi2Zg

Audio:

Księżyc – Księżyc (1996) FULL ALBUM

https://www.youtube.com/watch?v=QUEuajM4Geg

Księżyc – Rabbit Eclipse (2015) FULL ALBUM

https://www.youtube.com/watch?v=79VIW5odO_Q&t=124s